CRUCEIRO DE CASALPAIO - CASALPAIO - FRADES - A ESTRADA

 CRUCEIRO DE CASALPAIO

CASALPAIO

FRADES

A ESTRADA

     O Cruceiro de Casalpaio é unha mostra destacada do patrimonio relixioso tradicional situado no lugar de Casalpaio, dentro da parroquia de Santa María de Frades, no concello da Estrada (Pontevedra).

Características do Cruceiro:
     Este monumento destaca polos seus elementos iconográficos e estruturais catalogados no ámbito do patrimonio galego.

Tipoloxía: 
      Clasifícase como un cruceiro de tipo "Crucifixo", caracterizado por incluír a figura esculpida de Cristo no anverso da cruz.

Documentación histórica: 
     Este elemento patrimonial está recollido de xeito oficial na coñecida obra de catalogación histórica e institucional A Estrada Rural do autor Manuel Reimóndez Portela.

A contorna: 
     A parroquia onde se asenta é coñecida por albergar unha gran riqueza de arquitectura románica e etnográfica.

       A pouca distancia do núcleo de Casalpaio pódese visitar a Igrexa de Santa María de Frades, un templo que data orixinalmente do século XII e que conserva un notable cruceiro propio no recinto do seu adro.

MAPA 

 

XOAN ARCO DA VELLA 

IGREXA DE SAN PEDRO DE ERBO - ERBO DE ABAIXO - SAN XOÁN DE PALMOU - LALÍN

 IGREXA DE SAN PEDRO DE ERBO

ERBO DE ABAIXO

SAN XOÁN DE PALMOU 

LALÍN 

  Igrexa de San Pedro de Erbo
       A Igrexa de San Pedro de Erbo é un pequeno templo rural de orixe románica situado no lugar de Erbo de Abaixo, que hoxe en día pertence á parroquia de San Xoán de Palmou, no concello de Lalín (Pontevedra).

       A nivel histórico e arquitectónico, este edificio destaca polos seguintes detalles:

Historia do Templo: 
      Erbo funcionou como parroquia independente ata o arranxo diocesano do ano 1890. 

      Nese momento, e malia a oposición dos veciños, pasou a depender de Palmou e a igrexa quedou relegada á categoría de capela ou anexo.

Contorna histórica: 
      Sitúase nunha rexión de gran fertilidade que estivo densamente poboada desde a antigüidade. 

     De feito, os historiadores apuntan a que Erbo foi un lugar de paso desde a época romana e conserva restos dunha antiga calzada que unía a zona con Lugo.

Características Arquitectónicas: 
     A estrutura orixinal da fábrica corresponde ao estilo románico de finais do século XII ou principios do XIII.

Estrutura: 

     O templo consta dunha soa nave de factura sinxela con tellado a dúas augas.

     Ten panteóns e unha sancristía encostados no seu muro norte.

Elementos orixinais: 
     Aínda que sufriu reformas, aínda se conservan da época medieval os seus muros laterais, unha porta lateral con dintel pentagonal, a cornixa, saeteras e arredor dunha vintena de canecillos (canzorros) no tellado.

Fachada: 
      O seu frontal é sobrio, executado con sillería de pedra (perpiaños). Está coroado por una espadana dun único arco que remata en pináculos decorativos.

MAPA 

 

XOAN ARCO DA VELLA 

IGREXA DE SAN MARTIÑO DE MOLDES - MOLDES - MELIDE

 IGREXA DE SAN MARTIÑO DE MOLDES

MOLDES

MELIDE

 Igrexa de San Martiño de Moldes
         A igrexa de San Martiño de Moldes é un templo de estilo románico situado na parroquia de Moldes, no concello coruñés de Melide. 

      Construída entre finais do século XII e comezos do século XIII, destaca por ser un dos edificios do románico rural máis interesantes e singulares de toda a Terra de Melide pola peculiar iconografía das súas portadas.

Estrutura: 
     Presenta unha planta de nave única rectangular cunha capela cadrada na cabeceira (ábside).

Muros: 
        Os paramentos laterais están levantados en fábrica de cachotería, mentres que a fachada principal emprega perpiaños de sillería de boa calidade.

Arco triunfal: 

        O acceso á capela maior desenvólvese a través dun gran arco de medio punto.

As portadas e a súa iconografía:
       O maior interese artístico do templo reside nas súas dúas portas exteriores debido á orixinalidade e á tosquedade xeométrica da súa labra.

Portada principal (occidental): 
      Conta cunha tripla arquivolta abrazada por un gardapós axadrezado. 

     No seu tímpano historiado represéntase a escena bíblica de Sansón cabalgando e loitando contra o león, un motivo atribuído á influencia do taller do mestre Pelagio en Galicia. 

     Nas mochetas aprécianse figuras que simulan demos.

Portada lateral (sur): 
     É máis sinxela, cunha única arquivolta, pero repite a técnica de relevo tosco en dous planos. Amosa motivos vexetais e diferentes figuras fantásticas cargadas de simbolismo medieval.

Retablos: 
      O templo conserva tres pezas de interese, destacando o retablo maior (traído da parroquia de Santo Estevo de Pezobrés, en Santiso), o das Angustias en forma de baldaquino, e outro lateral que data do ano 1741.

Cruceiro e adro: 

      O cemiterio parroquial rodea a igrexa no propio adro. Ao outro lado da estrada sitúase un cruceiro que foi erguido no ano 1897.

Proximidade ao Camiño: 
      Aínda que non pertence de xeito oficial ao trazado urbano do Camiño Francés, atópase a apenas dous quilómetros del, o que xustificou historicamente o influxo de canteiros románicos na zona.

MAPA

  

XOAN ARCO DA VELLA 

IGREXA DE PALMOU - PALMOU - LALÍN

 IGREXA DE PALMOU

PALMOU

LALÍN 

Igrexa de San Xoán de Palmou
     A Igrexa de San Xoán de Palmou é un templo de orixe románica construído a mediados do século XII, situado no lugar de Palmou, pertencente ao concello de Lalín, na provincia de Pontevedra. 

     Aínda que sufriu importantes remodelacións ao longo do tempo que alteraron a súa estrutura primitiva, o monumento destaca na historia do patrimonio galego polo seu famoso tímpano e por conservar valiosos detalles escultóricos medievais.

O Tímpano de Palmou: 
       Unha xoia viaxeira. O elemento máis célebre deste templo non se atopa hoxe en Lalín, senón no Museo de Pontevedra.

A escena: 
        O tímpano de granito mostra un relevo da loita bíblica de Sansón desquixando o león.

O espolio e recuperación: 
       Formaba parte da fachada occidental ata o século XVIII. 

      Tras ser fotografado en 1930 polo Seminario de Estudos Galegos, o tímpano desapareceu. 

     Anos máis tarde, tras ser poxado en varias galerías de arte (unha delas en Milán baixo a falsa etiqueta de obra francesa do século XI), foi recuperado e adquirido pola Deputación de Pontevedra no ano 2006.

Réplica tiflológica: 
       Existe unha réplica exacta do tímpano feita en fibra de vidro e mortero no Museo Tiflológico da ONCE en Madrid para que as persoas invidentes poidan coñecer a obra a través do tacto.

Características arquitectónicas:

      Malia as reformas algunhas provocadas polo impacto dun raio que destruíu a fachada occidental, a igrexa aínda mantén trazos do medievo.

Porta lateral: 
      Conta cunha entrada no muro meridional cunha arquivolta asentada sobre columnas de fuste liso e capiteis decorados con follas e dous leóns.

Canazorros: 
      A cornixa exterior descansa sobre unha rica variedade de modillóns con figuras de músicos tocando a viola, coellos, felinos, monstros e unha parella de vellos.

Muros: 
      Os muros da nave conservan na súa parte inferior o perpiaño irregular orixinal da fábrica románica.

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

SARTEGO DE SANTA MARÍA DE OLVEDA - FONDEVILA - OLVEDA - ANTAS DE ULLA

 SARTEGO DE SANTA MARÍA DE OLVEDA

FONDEVILA

OLVEDA

ANTAS DE ULLA

Sartego de Santa María de Olveda
     O Sartego de Santa María de Olveda é un sarcófago medieval antropomorfo esculpido directamente nun bloque de granito. 

     Atópase no lugar de Fondevila, dentro da parroquia de Santa María de Olveda, no concello de Antas de Ulla (Lugo, Galicia).

     Este elemento do patrimonio arqueolóxico destaca pola súa historia e a súa curiosa conservación.

Orixe: 
     Data da época medieval e a súa silueta interior está escavada seguindo a forma do corpo humano.

Reutilización: 
      Como aconteceu con outras pezas funerarias en Galicia, o sartego foi desvinculado do seu uso orixinal e reutilizado popularmente como lavadoiro pola veciñanza.

Contorna: 

     Sitúase moi preto da Igrexa parroquial de Santa María de Olveda, un templo de orixe románica do século XII (reconstruído no XX) que aínda conserva capitais con decoración vexetal e canecillos medievais.

Como chegar:
      Para visitar este elemento desde o núcleo urbano de Antas de Ulla, débese tomar a estrada DP-1809 en dirección a Chantada. 

     Tras percorrer uns 8 quilómetros, un desvío cara á esquerda conduce directamente ao centro da aldea e á contorna da igrexa.

MAPA 

  

XOAN ARCO DA VELLA