martes, 3 de febrero de 2026

PETO-CAPELA DE SAN ROQUE - ALBERGUERIA - SAIÁNS - MORAÑA

 PETO-CAPELA DE SAN ROQUE

ALBERGUERIA

SAIÁNS

MORAÑA 

 A Alberguería
      A Alberguería é un lugar da parroquia de Saiáns no concello pontevedrés de Moraña, na comarca de Caldas. 

      Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 103 habitantes (51 homes e 52 mulleres). 

Saiáns
      San Salvador de Saiáns é unha parroquia que se localiza no concello de Moraña na comarca de Caldas. 

      Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 1.451 habitantes (757 mulleres e 694 homes), distribuídos en 14 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 1.375 habitantes. 

       Segundo o IGE, no 2021 a súa poboación ascendera ata os 1.885 habitantes, sendo 945 homes e 940 mulleres.

      No lugar de Santa Lucía aséntase a capitalidade do concello.

Lugares de Saiáns
      A Alberguería, A Barosela, O Buelo, A Chociña, Corrigatos, As Cortiñas, O Covelo, Mos, O Río, Sabadín, Saiáns, Santa Lucía de Moraña, Santa Margarida, Suigrexa 

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

PEDRAFITA DE LAMAS DE LAGORZOS - LAGORZOS - SAN COSMEDE DE CUSANCA - O IRIXO

 PEDRAFITA DE LAMAS DE LAGORZOS

LAGORZOS

SAN COSMEDE DE CUSANCA

O IRIXO

Pedrafita de Lamas de Lagorzos
      Situada á dereita da estrada local que vai dende O Irixo a Dozón, xusto no límite entre os dous concellos e as provincias de Ourense e Pontevedra. 

      De 1,50 metros de altura, ten gravadas unha D na cara norte e unha I na cara sur, nidia referencia aos concellos de Dozón e O Irixo. 

      Na cara oeste pódese ver unha gravura de feitura indeterminada e na cara que dá ao leste unha cruz tipo pometeada. 

      Aprécianse, ao menos, dúas pequenas coviñas.

Comarca do Carballiño
      A comarca do Carballiño é unha comarca galega situada na provincia de Ourense. 

        Toma o nome da súa vila principal. 

      Pertencen a ela os concellos de San Amaro, Beariz, Boborás, O Carballiño, San Cristovo de Cea, O Irixo, Maside, Piñor e Punxín.  

VIDEO 

 

MAPA

 

 Fuente: Web Patrimonio Galego

Texto: Xavier Moure 

XOAN ARCO DA VELLA 

lunes, 2 de febrero de 2026

PEDRAFITA DE TOALDE - BUXÁN - LOUREDO - O SAVIÑAO

PEDRAFITA DE TOALDE

BUXÁN

LOUREDO

O SAVIÑAO 

 Pedrafita de Toalde
      Atopada na ribeira de Toalde, xunto o río Miño (Pesqueiras). Hoxe en día está situada en Buxán, parroquia de Louredo, xunto o peche da finca do seu descubridor. 

     Trátase dun monolito duns tres metros de altura e sen gravuras, que na base ten un perímetro aproximado de dous metros.

Comarca de Terra de Lemos
       Terra de Lemos é unha comarca galega situada ó sur da provincia de Lugo cuxa capital é Monforte de Lemos, que tamén é o concello máis poboado da comarca. 

      Toda esta comarca forma parte da Ribeira Sacra, da que Monforte tamén é a súa capital.

       Pertencen á comarca de Terra de Lemos os seguintes concellos: Bóveda, Monforte de Lemos, Pantón, A Pobra do Brollón, O Saviñao e Sober.

     A comarca linda ó norte coa comarca de Sarria, ó oeste coa comarca de Chantada, ó leste coa comarca de Quiroga e, ó sur coas comarcas ourensás de Ourense e Terra de Caldelas. 

    MAPA 

 

Fuente: Web Patrimonio Galego

Texto: Xavier Moure 

XOAN ARCO DA VELLA 

ALTAR DE ÁNIMAS - IGREXA DE SALCEDO - PONTEVEDRA

 ALTAR DE ÁNIMAS

IGREXA DE SAN MARTIÑO

SALCEDO

PONTEVEDRA

 Iglesia de San Martiño de Salcedo
     A Igrexa de San Martiño de Salcedo  é unha igrexa de estilo neoclásico localizada no municipio da capital español de Pontevedra.

Localización
     A igrexa atópase no lugar da Igrexa, 32, na parroquia pontevedresa de Salcedo, a 2 quilómetros do centro urbano de Pontevedra e da avenida Josefina Arruti.

Historia
       A igrexa empezou a construírse en 1754. Pedro Javier Ulloa, párroco de Salcedo desde xuño do 1754 a febreiro de 1795 sufragou a construción da igrexa de San Martiño, a casa reitoral e o cemiterio da parroquia. O templo rematou de contruírse en 1774.​

      A igrexa conserva desde 1795 nun cenotafio próximo ao altar a reliquia do que se considera o corazón do Arcebispo Malvar, recoñecido polo seu labor como benefactor de Pontevedra e Salcedo, onde naceu.

      En 2025 finalizou unha importante restauración da igrexa de San Martiño, segundo proxecto do arquitecto Carlos Rosón, coa rehabilitación da bóveda (na que se detectaron algúns desprendementos en abril de 2018), o coro e a súa balaustrada, a fachada e a imaxe ecuestre de San Martín de Tours e o teitume. 

      A igrexa reabriu as súas portas despois de case sete anos pechada, o 11 de maio de 2025.

Descrición
     Estatua ecuestre de San Martín na parte superior da igrexa.

     O templo, cunha superficie de 296 metros cadrados, é de estilo neoclásico e ten planta de cruz latina. Está dedicado á advocación de San Martín de Tours.

     O exterior da igrexa destaca pola súa sobriedade e simetría. A súa fachada presenta unha estrutura de tres corpos verticais e dúas esveltas torres xemelgas laterais coroadas por cúpulas semiesféricas e cruces arzobispales. 

      A entrada principal está formada por unha portada adintelada con orelleiras superiores sostida por pilastras rematadas en florones.​ Entre as torres, o conxunto remátase cunha escultura ecuestre de San Martín de Circuítos.

     Sobre a porta principal, unha gran xanela rectangular con molduras enmarca o segundo nivel; por encima, un escudo sen labrar, probablemente reservado para as armas do arcebispo Malvar, coroa o conxunto. O remate adopta forma de piñón mixtilíneo, culminado por unha impoñente escultura de San Martín da cabalo, partindo a súa capa para ofrecerlla a un necesitado. A ambos os dous lados, álzanse torres de tres corpos: os dous inferiores, lisos e cuadrangulares, dan paso a un campanario con arcos de medio punto, rematado por un cupulín de pedra con cruz patriarcal e pináculos nas esquinas.

     A igrexa de San Martiño ten a peculiaridade que xunto á igrexa de San Bartolomé é o único templo católico pontevedrés que ten dous campanarios.

     No interior do templo, de cruz latina, as naves están cubertas por bóvedas de canón. O cruceiro é de grandes dimensións e máis alto que a nave.​ A imaxe de San Martín de Tours preside o altar maior, representado cos trazos idealizados de Manuel Ventura Figueroa, unha das figuras máis influentes do século XVIII. Destaca tamén no interior a imaxe de San José, obra do escultor Antonio Pernas. 

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

PETO DE BOEDES - BOEDES - LOBÁS - O CARBALLIÑO

 PETO DE BOEDES

BOEDES

LOBÁS

O CARBALLIÑO 

     Os petos de ánimas, os cruceiros e os hórreos son os tres referentes do que poderiamos chamar os monumentos de arte menor da arquitectura rural de Galicia.

     Para a arte maior deixamos as igrexas, muiños, pazos e outras construcións de carácter civil ou militar como torreóns, murallas, etc.

     Polos montes e vales do sur de Galicia e do norte de Portugal, topámosnos/topámonos con frecuencia con estas encantadoras expresións da arte rural.

      Hoxe adicámoslle a nosa atención aos petos de ánimas e pequenos monumentos piadosos que ao longo dos séculos, sobre todo a partir do XVII han ir xurdindo en pobos e aldeas.

     Os petos de ánimas son esas pequenas capeliñas que se atopan polo xeral nos camiños e encrucilladas para honrar ás ánimas que esperan a súa liberación no purgatorio en cuxa hucha ou peto depositan os fieis as súas esmolas para financiar as misas que axuden a levalos ao ceo onde, xa na gloria, intercederán polos seus benefactores.

     Estes sinxelos monumentos obra dos canteiros locais, adoitan estar decorados cunha representación das pobres ánimas mergulladas en linguas de lume e en actitude suplicante, cara o seu intercesor que adoita ser un santo, San Antonio, por exemplo, un bispo ou a Virxe do Carmen, entre outros.

     Tamén se atopan, sobre todo en Portugal, construcións deste tipo, pero non adicadas ás ánimas do purgatorio senón a unha devoción en particular, sendo bastantes frecuentes as relacionadas con Cristo cruficado.

     En Fornelos, que significa hornacina en galego, teñen unha dedicada a San Lorenzo.

MAPA 

 

XOAN ARCO DA VELLA 

PETO DE SANTALLA - IGREXA DE SANTA EULALIA - O SAVIÑAO

 PETO DE SANTALLA

IGREXA DE SANTA EULALIA

O SAVIÑAO 

     Os petos de ánimas, os cruceiros e os hórreos son os tres referentes do que poderiamos chamar os monumentos de arte menor da arquitectura rural de Galicia.

     Para a arte maior deixamos as igrexas, muiños, pazos e outras construcións de carácter civil ou militar como torreóns, murallas, etc.

     Polos montes e vales do sur de Galicia e do norte de Portugal, topámosnos/topámonos con frecuencia con estas encantadoras expresións da arte rural.

     Hoxe adicámoslle a nosa atención aos petos de ánimas e pequenos monumentos piadosos que ao longo dos séculos, sobre todo a partir do XVII han ir xurdindo en pobos e aldeas.

     Os petos de ánimas son esas pequenas capeliñas que se atopan polo xeral nos camiños e encrucilladas para honrar ás ánimas que esperan a súa liberación no purgatorio en cuxa hucha ou peto depositan os fieis as súas esmolas para financiar as misas que axuden a levalos ao ceo onde, xa na gloria, intercederán polos seus benefactores.

     Estes sinxelos monumentos obra dos canteiros locais, adoitan estar decorados cunha representación das pobres ánimas mergulladas en linguas de lume e en actitude suplicante, cara o seu intercesor que adoita ser un santo, San Antonio, por exemplo, un bispo ou a Virxe do Carmen, entre outros.

     Tamén se atopan, sobre todo en Portugal, construcións deste tipo, pero non adicadas ás ánimas do purgatorio senón a unha devoción en particular, sendo bastantes frecuentes as relacionadas con Cristo cruficado.

     En Fornelos, que significa hornacina en galego, teñen unha dedicada a San Lorenzo.

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA