viernes, 3 de julio de 2026

CAPELA DE SAN PAIO DE MERZA - MOA - MONTE DE SAN PAIO - MERZA - VILA DE CRUCES

 CAPELA DE SAN PAIO DE MERZA

MOA

MONTE DE SAN PAIO

MERZA

VILA DE CRUCES

Capela de San Paio de Merza
     A Capela de San Paio de Merza é un pequeno santuario catalogado de propiedade privada, situado no lugar da Moa, dentro da parroquia de Merza no concello de Vila de Cruces (Pontevedra). 

     Este templo destaca polo seu valor etnográfico e por estar rodeado dunha contorna arqueolóxica e natural excepcional na comarca do Deza.

Arquitectura: 
      Conta cunha planta rectangular básica.

Cuberta: 
      Tellado a dúas augas tradicional con tella do país.

Muros: 
      Construídos en cachotaría de pedra granítica.

Fachada: 
      Ten unha porta alintelada, un óculo central e remata nunha espadana dun só arco.

Historia e Tradición Local: 
      Ubícase xusto aos pés do monte do castro de San Paio, onde as escavacións arqueolóxicas descubriron restos dende a Idade do Ferro ata a época medieval.

Devoción compartida: 
      Aínda que leva o nome de San Paio, a capela é o epicentro dunha tradicional romaría a finais de agosto, onde comparte devoción veciñal coas imaxes de Santa Lucía e San Campio. 

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

PETO DA CAPELA DE FATIMA - A PONTE - LOUREIRO - O IRIXO

 PETO DE ÁNIMAS DE FATIMA

A PONTE 

LOUREIRO

O IRIXO

Peto de ánimas da Capela de Fátima
     O Peto de ánimas da Capela de Fátima é un elemento senlleiro do patrimonio etnográfico galego. 

     Atópase a carón da Capela da Nosa Señora de Fátima, no concello do Irixo (Ourense), sendo esta Virxe a patroa do municipio.

 Peto de Ánimas: 
     Conserva a súa reixa de ferro orixinal. 

     É un monumento relixioso popular vinculado ao culto aos mortos e á devoción polas almas do Purgatorio.

A Orixe: 
     Segundo os estudos históricos locais, a existencia do peto de ánimas neste punto é anterior á construción da propia capela actual.

O Camiño Nós: 
     O conxunto destaca por estar documentado no itinerario que os intelectuais da Xeración Nós (como Vicente Risco) fixeron a pé ata Santiago en 1926.

Localización do Conxunto:
     A capela e o peto sitúanse concretamente no lugar do Campo / A Ponte, na parroquia de Loureiro, dentro do concello do Irixo. 

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

CASTRO DE TOIRIZ - TOIRIZ - OS CASTRO - SILLEDA

 CASTRO DE TOIRIZ

TOIRIZ

OS CASTRO

SILLEDA

Castro de Toiriz 
        O Castro de Toiriz (tamén coñecido popularmente como Eira dos Mouros) é un importante asentamento fortificado da Idade do Ferro situado no concello de Silleda, na provincia de Pontevedra. 

       Este xacemento arqueolóxico atópase no Monte dos Castros a 477 metros de altitude, a só 400 metros do casco urbano de Silleda e moi preto da pequena aldea de Toiriz, da cal recibe o seu nome.

Características do Xacemento: 
      O poboado consta de dous recintos amurallados. A coroa ou parte superior (croa) é de forma case circular, e a sección inferior está reforzada por un sistema de foso e parapeto.

Cronoloxía: 
      Os estudos sitúan a súa ocupación continuada entre o século IV a.C. e o século I d.C., abranguendo a Segunda Idade do Ferro ata os inicios da romanización.

Poboación estimada: 
      Calcúlase que na súa época de maior esplendor albergou a uns 150 habitantes.

Musealización e Contorna Natural:
      Malia non ter sido escavado na súa totalidade en profundidade, o sitio foi obxecto dun proxecto de musealización por parte da Deputación de Pontevedra. 

      Na superficie instaláronse estruturas e bancos de aceiro corten con formas sinuosas que recrean a distribución das vivendas sepultadas. 

      A contorna funciona actualmente como unha área recreativa rodeada de vexetación autóctona, equipada con mesas, paneis informativos e miradores cara ao val do río Toxa. 

VIDEO

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

miércoles, 1 de julio de 2026

CRUCEIRO DO VENTO - O VENTO - SAN PEDRO DE CEA - VILAGARCIA DE AROUSA

 CRUCEIRO DO VENTO

O VENTO

SAN PEDRO DE CEA

VILAGARCIA DE AROUSA

      O Cruceiro do Cristo do Vento (tamén coñecido como Cristo do Vento ou Casal do Vento) é un monumento histórico de arte sacra integrado na Ruta dos Cruceiros de Vilagarcía de Arousa. 

      Atópase exactamente no lugar do Vento, pertencente á parroquia de San Pedro de Cea, na provincia de Pontevedra.

Características do Cruceiro:
     Segundo o catálogo patrimonial dos Cruceiros de Galicia, esta obra destaca pola súa tipoloxía estrutural.

Tipoloxía: 
     Cruceiro "de Crucifixo", caracterizado por levar a imaxe de Cristo esculpida directamente sobre a cruz principal.

O Anverso: 
     Mostra a figura de Cristo crucificado suxeito por tres cravos, coa coroa de espiñas tallada, a cabeza inclinada cara á dereita e as mans abertas.

O Reverso: 
     Presenta unha escultura da Virxe María co Neno Xesús nos brazos, apoiada sobre unha peaña que simula a forma dun anxo.

Fuste e Base: 
     Carece de capitel decorativo. Conta cun varal ou fuste de sección octogonal que inclúe unha imaxe gravada, o cal descansa sobre unha base cuadrangular con pías (arestas reballadas) e diversas inscricións ou epígrafes antigos.

Soporte: 
     Todo o conxunto elévase sobre unha plataforma de pedra composta por dous chanzos ou graos cuadrangulares. 

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 


CRUCEIRO DE RÍO PEQUENO - RÍO PEQUENO - TREMOEDO - VILANOVA DE AROUSA

 CRUCEIRO DE RÍO PEQUENO 

RÍO PEQUENO

TREMOEDO

VILANOVA DE AROUSA

Río Pequeno
      Río Pequeno é unha pintoresca aldea e lugar de paso pertencente á parroquia de Santo Estevo de Tremoedo, no concello de Vilanova de Arousa (Pontevedra).

O Camiño de Santiago:
       Este enclave destaca principalmente por formar parte da ruta xacobea coñecida como a Variante Espiritual do Camiño Portugués.

Puntos de Interese: 
       Ao atravesar o lugar de Río Pequeno, os peregrinos avanzan rodeados de elementos tradicionais galegos, como un cruceiro rústico e un antigo lavadoiro.

Ruta de Sendeirismo: 
     A senda descende de forma natural guiada por varandas de madeira cara a un pequeno regato antes de reincorporarse ás vías principais en dirección ao núcleo urbano de Vilanova.

Proximidades: 
     Atópase moi preto do núcleo de Mouzos, onde se sitúa a moderna capela de San Pedro de Mouzos, moi frecuentada polos camiñantes. 

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

jueves, 18 de junio de 2026

IGREXA DE SANTIAGO DE GRES - GRES - VILA DE CRUCES

 IGREXA DE SANTIAGO DE GRES

GRES

VILA DE CRUCES

Igrexa de Santiago de Gres
      A Igrexa de Santiago de Gres é un templo parroquial católico situado na parroquia de Gres, no concello de Vila de Cruces (Pontevedra), na comarca do Deza.

Ano de construción: 
      Data do ano 1757.

Estrutura: 
      Conta cunha única nave de planta rectangular.

Sacristía: 
      Ten unha edificación acaroada de xeito posterior no seu muro oeste.

Fachada: 
      De esquema pentagonal moi sinxelo, feita con pedra de sillería (perpiaño). Alberga unha porta dintelada e unha ventá cadrada para dar luz.

Espadaña: 
      Remata a fachada nun só corpo con dous arcos de medio punto onde colgan as campás, coroada por tres pináculos con bola.

Muros e cuberta: 
      Os muros laterais son de mampostería encalados en branco con pequenas ventás rectangulares, e o tellado é a dúas augas con tella curva do país.

Contorna: 
      Seguindo a tradición do rural galego, o cemiterio parroquial atópase integrado dentro do propio recinto do adro da igrexa.

Datos de interese da zona:
      A parroquia de Gres é especialmente coñecida por ser o berce e o lugar de falecemento do célebre escritor galego Xosé Neira Vilas (autor de Memorias dun neno labrego). 

     A moi pouca distancia da igrexa atópanse as Ínsuas de Gres e a histórica Ponte Ledesma sobre o río Ulla. 

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA