IGREXA DE SANTIAGO DE LESTEDO - LESTEDO - PALAS DE REI

 IGREXA DE SANTIAGO DE LESTEDO

LESTEDO

PALAS DE REI

       Iglesia sencilla de construcción popular. La nave es rectangular, con dos portadas de acceso, y presbiterio en la cabecera, al que se le adosa la sacristía en la parte posterior, con dos puertas de acceso. 

       La cubierta es de teja a dos y cuatro aguas. En la nave dispone de un coro alto a los pies, y el frontis tiene una portada adintelada, y remata con una espadaña de dos vanos. 

      Conserva en su interior dos retablos, el de la capilla mayor y uno en el lateral, ambos de autor popular.

Lestedo
       Santiago de Lestedo é unha parroquia do concello de Palas de Rei na comarca da Ulloa, na provincia de Lugo. 

     No ano 2007 tiña 98 habitantes, deles 49 eran homes e 49 eran mulleres, o que supón unha diminución de 5 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.

Lugares de Lestedo
     Abenostre, A Brea, Chouso Vello, As Lamelas, Lestedo, Liúlfe, Lodeiro, A Mamurria, Portos, A Riba, O Rosario, Sucastro, Os Valos, Vilaxoán 

 Comarca da Ulloa
     A comarca da Ulloa é unha comarca galega situada na provincia de Lugo cuxa capital é Monterroso. 

     A esta comarca pertencen os concellos de Antas de Ulla, Monterroso e Palas de Rei. 

      No ano 2020 tiña 8.879 habitantes, 4.430 homes e 4.449 mulleres. 

      O seu nome procede do río Ulla, que nace na comarca. 

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

CRUCEIRO DA IGREXA DE SAIÁNS - SUIGREXA - SAIÁNS - MORAÑA

 CRUCEIRO DA IGREXA DE SAIÁNS

SUIGREXA 

SAIÁNS

MORAÑA

 Saiáns
       San Salvador de Saiáns é unha parroquia que se localiza no concello de Moraña na comarca de Caldas. 

      Segundo o padrón municipal de 2004 tiña 1.451 habitantes (757 mulleres e 694 homes), distribuídos en 14 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999 cando tiña 1.375 habitantes. 

       Segundo o IGE, no 2021 a súa poboación ascendera ata os 1.885 habitantes, sendo 945 homes e 940 mulleres.

      No lugar de Santa Lucía aséntase a capitalidade do concello.

Lugares de Saiáns
A Alberguería, A Barosela, O Buelo, A Chociña, Corrigatos, As Cortiñas, O Covelo, Mos, O Río, Sabadín, Saiáns, Santa Lucía de Moraña, Santa Margarida, Suigrexa 

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

IGREXA DE SANTA MARÍA DE MARZÁ - MARZÁ - PALAS DE REI

 IGREXA DE SANTA MARÁ DE MARZÁ

MARZÁ

PALAS DE REI

       Igrexa románica de comezos do s. XIII, con reformas posteriores no muro sur, frontis e ábsida. 

     É de planta rectangular, constando de nave, ábsida en dous planos (rectangular e semicircular) e sancristía. 

     Fabricada con muros de cadeirado de granito, con cuberta de tella a dúas augas. Frontis con porta principal sinxela de arco de medio punto, oculto ao exterior por un lintel monolítico que descansa sobre mochetas; ventanal rectangular e espadana barroca de dobre corpo e un só van. 

     No ángulo norte do frontis, perpiaño con relevo de dragón que podería aludir a S. Bartolomé, titular da antiga capela aquí situada antes de ser igrexa parroquial. Interior: retablo lateral norte barroco e pinturas murais góticas con influencia románica na ábsida (s. XV).

Marzá
     Santa María de Marzá é unha parroquia do concello lugués de Palas de Rei na comarca da Ulloa, na provincia de Lugo. 

     No ano 2007 tiña 104 habitantes, deles 54 eran homes e 50 eran mulleres, o que supón unha diminución de 4 habitantes en relación ao ano anterior, 2006.

Lugares de Marzá
       A Avieira, Burdallos, Gresulfe, Marzá, Outeiro de Burdallos, Vinciá, Xuxilde 

Comarca da Ulloa
     A comarca da Ulloa é unha comarca galega situada na provincia de Lugo cuxa capital é Monterroso. 

      A esta comarca pertencen os concellos de Antas de Ulla, Monterroso e Palas de Rei. 

     No ano 2020 tiña 8.879 habitantes, 4.430 homes e 4.449 mulleres.

      O seu nome procede do río Ulla, que nace na comarca. 

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

IGREXA DE SAN PEDRO DE VILAREDA - PURICELAS - VILAREDA - PALAS DE REI

IGREXA DE SAN PEDRO DE VILAREDA

PURICELAS

VILAREDA

PALAS DE REI

       Igrexa de orixe románica, con reformas importantes ao longo da historia, polo que só se conserva a portada deste estilo. Os muros que a conforman son de cachotaría e cadeirado de granito, e o pavimento interior é de laxas do mesmo material. 

A planta é rectangular no caso da nave, e de tendencia cadrada no caso do presbiterio, de menores dimensións, ao que se pega a sancristía no lateral dereito. 

       A nave dispón de dúas portadas, unha lateral de construción moderna, e a do fronte, de estilo románico. Formada por un arco de medio punto de dúas arquivoltas de baquetón e unha moldura exterior de billetes. 

        A cada unha das arquivoltas corresponde un par de columnas de bases tóricas, con capiteis con motivos vexetais e antropomorfos. 

       As mochetas soportan un lintel no que se acha inscrita nun círculo unha cruz grega. Sobre a portada hai un óculo, e remata o fronte unha espadana de dous troneras e un óculo superior.

Puricelas
       Puricelas é un lugar da parroquia de Vilareda no concello lugués de Palas de Rei, na comarca da Ulloa.

      Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2021 tiña 15 habitantes, dos cales 7 eran homes e 8 eran mulleres. 

Vilareda
       San Pedro de Vilareda é unha parroquia do concello de Palas de Rei, na comarca da Ulloa. 

        Segundo o IGE en 2013 tiña 132 habitantes (68 homes e 64 mulleres), distribuídos en 8 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 159 habitantes..

       Linda co concello de Monterroso. É unha das máis extensas do concello.

Patrimonio
        A súa igrexa, na honra a San Pedro e a Virxe dos Desamparados, é, como todas as da zona, románica, posiblemente do século XII. A lagoa de Vilareda foir recuberta de cascallo en agosto de 2003.

Festas
As súas festas celébranse a mediados de agosto.

Lugares de Vilareda
        Agrolento, Carballido, Mourices, Outeiriño, Outeiro, Puricelas, Rumín, Vilareda 

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

CRUCEIRO DA IGREXA DE CARITEL - O COTO - CARITEL - PONTE CALDELAS

 CRUCEIRO DA IGREXA DE CARITEL

O COTO

CARITEL

PONTE CALDELAS

     Cruceiro que nace sobre dous chanzos cadrados, o superior coas arestas rebaixadas.

     A súa base tamén cadrada da paso a un varal de sección circular que remata nun colariño e un capitel cuns relevos, moi desgastados, a modo de volutas.

      O conxunto remata nunha cruz de sección cadrada, coas arestas rebaixadas e os brazos potentados, no que aparece unha imaxe que semella a Virxe sobre unha peaña, con coroa e levando ao Neno no colo. 

      Na outra cara da cruz existe unha cartela de INRI sen imaxe.

      O cruceiro, que aparece acompañado dun repousadoiro apoiado sobre dúas semicolumnas, foi trasladado dende a fachada principal da igrexa ata a súa ubicación actual entre os anos 1946 e 1947.

MAPA

 

 Fuente: Web Patrimonio Galego

Texto: Oscar Franco 

XOAN ARCO DA VELLA 

CRUCEIRO PINTADO - TOUTÓN - MONDARIZ

 CRUCEIRO PINTADO

TOUTÓN

MONDARIZ

Toutón
      San Mateo de Toutón é unha parroquia que se localiza no concello de Mondariz.  

       Segundo o INE en 2013 tiña 304 habitantes (166 mulleres e 138 homes) -179 menos que en 1999, distribuídos en 5 entidades de poboación.

Patrimonio
      Detalle do cruceiro de fóra do adro de Toutón (Virxe das Angustias co Cristo morto no colo).

      A igrexa de San Mateo de Toutón data de 1711 (na inscrición da fachada figura a data 1713), está situada no barrio de Casco, onde tamén hai unha capela. De planta rectangular e tellado a dúas augas, a fábrica é de cantaría de granito con contrafortes nos muros laterais e corpo posterior diferenciado a xeito de ciborio rústico tipo torre, ameado e con desaugadoiros pétreos. A fachada principal ten no lateral esquerdo a torre campanario de planta cadrada e dous corpos (o superior quizais posterior). Na fronte da fachada atópanse dúas pilastras laterais. A porta é alintelada e flanqueada por dúas pilastras caixadas con chapiteis xónicos que aturan un friso con detalles vexetais e por riba un frontón triangular partido, cunha fornela coa imaxe de San Ramón cunha cartela con inscrición. Enriba un ocelo. Na cumieira áchase a imaxe do patrón da parroquia: San Mateo. A sancristía áchase no muro sur.

       É de salientar o cruceiro do adro considerado Ben de Interese Cultural galego, cunha plataforma de tres chanzos cuadrangulares (o máis baixo soterrado polo asfalto). O pedestal ten as arestas rebaixadas e fiugura a data na que foi ergueito: 1711, practicamente á vez que igrexa. Salienta o fuste cilíndrico e o chapitel corintio con volutas nos cantos, fileira dupla de follas e flor central en cadansúa face. A cruz é de sección cadrada coas arestas achafranadas. Nunha das caras a imaxe de Xesús Cristo crucificado coa cartela de INRI, e na outra a Virxe das Angustias co fillo morto no colo.

Festas
      Toutón celebra unha festividade na honra de Santa Marta o 29 de xullo e o 24 de xuño na honra de San Xoán do Xisto.

       Desta parroquia é o grupo Pandeireteiras de Toutón.

Lugares de Toutón
      Aboal, Casco, Festín, Lordelo, Portacurbo 

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA