PENA TARTARUGA - ALVIDRÓN - ANTAS DE ULLA

 PENA TARTARUGA

ALVIDRÓN

ANTAS DE ULLA

     Lugar de lenda asociado a dous grandes volumes formados por varias rocas, están separadas por un corredor central a través do cal se accede ao seu parte alta. 

     No cara sur do volume situado ao oeste aparecen varios signos gravados na superficie vertical da roca inferior. 

      Poderían estar raspadas recentemente, distínguense claramente 9 cruces, aínda que o deseño e aspecto dunha delas parece indicar que podamos estar ante un gravado antigo, quizá medieval. 

       Na parte alta, e bastante chaira, do volume do oeste, existen dúas zonas nas que a falta de pedra mostra os efectos da erosión.

      A lenda cóntanos que estas rocas levounas unha Moura na cabeza ata alí, os ocos de arriba eran empregados pola Moura. 

     O nome, Pena Tartaruga, débese á súa forma, actualmente está bastante oculta por vexetación no seu flanco oeste, no leste existe nunha leira próxima un piñeiral, en resumo, resulta difícil percibir de lonxe a súa forma, como si ocorría hai anos. 

      De lonxe os veciños deberon de asimilar as súas formas redondeadas ao caparazón dunha tartaruga. 

      Unha xoia situada nunha das zonas de Galicia menos habitada e coñecida

VIDEO 

MAPA

 

 Fuente: Josiño Souto

XOAN ARCO DA VELLA 

 

 

CRUCEIRO DA IGREXA DE TOURÓN - TOURÓN - PONTE CALDELAS

 CRUCEIRO DA IGREXA DE TOURÓN

TOURÓN

PONTE CALDELAS

     Fronte á igrexa de Santa María de Tourón podemos ver este cruceiro do ano 1670 que nae sobre dou chanzos de sección cadrada.

      A súa base cúbica coas arestas superiores molduradas posúe caveira con tibias cruzadas nunha das súas caras.

 Nas outras caras podemos ler varias inscricións:

“HIZOME
AÑO 1670”
“JUAN MARTI
NEZASV
COSTA”

        O varal, de sección octogonal, ten unha imaxe na súa parte media, co hábito de fraile, rama de alma e libro nas mans e apoiado sobre unha peaña.

      A continuación o capitel decorado co volutas e anxos nos catro lados.

      O conxunto remata cunha cruz de sección cadrada e arestas rebaixadas na que aparecen as imaxes de Cristo crucificado baixo cartela de INRI no anverso, e a Piedade no reverso.

      Por debaixo da imaxe de Cristo aparece a seguinte inscrición:

“ESTE
AÑO
LO ICE”

        Antigamente este cruceiro se atopaba ao carón da estada. No ano 1949 trasladouse ao lugar onde o podemos ver hoxe.

      Os cruceiros e petos de ánimas de máis de 100 anos están protexidos polo Decreto 571/1963, de 14 de marzo, “sobre protección de los escudos, emblemas, piedras heráldicas, rollos de justicia, cruces de término y piezas similares de interés histórico-artístico”; ademais, teñen a consideración de Bens de Interese Cultural (BIC) segundo o establecido na disposición adicional segunda da Lei 16/85 de 25 de xuño, do Patrimonio Histórico Español.

      Asi mesmo o recoñece e garante a Lei 5/2016, do 4 de maio, do Patrimonio Cultural de Galicia, no que hórreos, cruceiros e petos de ánimas, “son bens de interese cultural e quedan sometidos ao réxime xurídico previsto para ese tipo de bens nesta lei, sen necesidade da tramitación previa do procedemento previsto no seu título I, os hórreos, os cruceiros e os petos de ánimas dos que existan evidencias que poidan confirmar a súa construción con anterioridade a 1901.

      Os hórreos, cruceiros e petos de ánimas cuxa antigüidade non poida ser determinada ou que fosen construídos con posterioridade á data sinalada anteriormente poderán ser declarados de interese cultural ou catalogados cando se lles recoñeza un especial valor cultural, principalmente etnolóxico”.

MAPA

 

     Texto: Oscar Franco

Fuente: Web Patrimonio Galego 

XOAN ARCO DA VELLA 

CRUCEIRO EN CALVELLE - AGUASANTAS - CERDEDO COTOBADE

 CRUCEIRO EN CALVELLE

CALVELLE

AGUASANTAS

 CERDEDO COTOBADE

Calvelle
     Calvelle é un lugar da parroquia de Aguasantas, no concello pontevedrés de Cerdedo-Cotobade.

       Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 40 habitantes (20 homes e 20 mulleres), o que supón un aumento con respecto a 2010, cando tiña 32 habitantes.

Patrimonio
      Neste lugar están os petróglifos da Porteliña da Corte (conxunto de tres rochas gravadas na idade de Bronce) e Pouso do Muíño. Amais, atópase o cruceiro de Calvelle (1791) e o peto de ánimas de San Lourenzo (1896).

Aguasantas
       Santa María de Aguasantas é unha parroquia que se localiza no sur do concello de Cerdedo-Cotobade. Segundo o IGE no 2010 tiña 326 habitantes (130 homes e 196 mulleres), 26 menos ca en 2007. Dos 28 lugares da parroquia, 15 están habitados.

Patrimonio
       A parroquia católica pertence ó arciprestado de Cotobade, da arquidiocese de Santiago de Compostela. A igrexa parroquial é punto de romaría, con culto á Nosa Señora. 

      Posiblemente o primeiro templo fose románico. No século XVI comezouse un novo edificio, rematado no XVII. Antigamente celebrábase unha romaría o 8 de setembro.

     Conta a tradición, recollida polo padre Solla, que na Idade Media a única igrexa da zona era a da parroquia de Caroi. Un domingo unha cega do lugar das Boliñas ía a misa acompañada dun familiar, e ó pasar a carón dunha fonte, ó pé da casa, lavouse. Ó pasar a auga polos ollos recuperou a vista, e tralo milagre, impulsada por un presentimento, atopou unha imaxe da Virxe entre a maleza. Logo de correrse a voz, os frades do mosteiro de Tenorio promoveron a construción dun novo templo, comprometéndose a ir dar a misa.

     Nesta parroquia, no lugar da Pena, naceu o escultor Xosé Cerviño García (1843-1922, autor do cruceiro do Hío) e mais o pai franciscano Andrés Solla García. 

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

CRUCEIRO DA IGREXA DE AVIÓN - IGLESARIO - AVIÓN

 CRUCEIRO DA IGREXA DE AVIÓN

IGLESARIO

AVIÓN 

 Avión

      Avión é un concello da provincia de Ourense, pertencente á comarca do Ribeiro.  

     Segundo o IGE a súa poboación no ano 2016 era de 1910 habitantes. O xentilicio é avionés.

Xeografía
      Sitúase no noroeste da comarca do Ribeiro. Limita ao norte con Beariz, ao sur con Carballeda de Avia, ao leste con Boborás e Leiro, e ao oeste cos concellos da Lama, Fornelos de Montes e Covelo.

       É un concello montañoso e de relevo accidentado. As serras do Suído e Faro de Avión limitan o concello polo oeste superando os 1.000 metros de altitude. 

     Desde os cumios o relevo descende abruptamente, dando lugar a vales encaixados que dificultan as comunicacións.

       A rede fluvial está formada polo río Avia e os seus afluentes. O Avia nace en Fonte Avia, parroquia de Nieva, e recibe en Avión tres afluentes de importancia: o Couso, o Valderías e o río Cardelle, que forma o límite cos concellos de Boborás e Beariz.

O clima de Avión vén condicionado polas diferenzas de altitude entre as distintas terras do concello. 

     Nas serras do Suído e Faro de Avión o clima é de montaña, frío en inverno e con intensas precipitacións mentres que nas zonas máis baixas as temperaturas son máis cálidas aproximándose ao tipo de clima mediterráneo da comarca do Ribeiro. 

     Na zona intermedia entre a montaña e os vales pode dicirse que aparece un tipo de clima continental. O observatorio de Amiudal, a 553 m de altitude, rexistra unhas medias aproximadas de 5,5 °C en xaneiro e 19 °C en xullo. 

MAPA 

XOAN ARCO DA VELLA 

CALVARIO DE ANTAS - O CALVARIO - ANTAS - A LAMA

 CALVARIO DE ANTAS

O CALVARIO

ANTAS

A LAMA 

 O Calvario
      O Calvario é un lugar da parroquia de Antas, no concello da Lama. 

Segundo o IGE, en 2024 vivían 23 habitantes (11 homes e 12 mulleres).

Topónimo
       O nome procede da presenza dun calvario no lugar, un conxunto de cruces de pedra presidido por un cruceiro de maior tamaño, obxecto da devoción en vía crucis e novenas. 

      Hoxe só se percorre na procesión da misa grande do 25 de xullo (Santiago Apóstolo), o día do patrón.

Poboación
     A sangría demográfica acentuouse neste lugar concreto. No 1999, vivían no Calvario 45 persoas (21 homes e 24 mulleres). 

Antas
     Santiago de Antas é unha parroquia que se localiza na parte central do concello da Lama. 

     Segundo o IGE en 2010 tiña 296 habitantes (131 homes e 165 mulleres), 27 menos ca en 1999.

Toponimia
      O topónimo de Antas procede da voz latina anta 'marco', 'columna' e pode facer referencia a marcos de pedra para dividir leiras e outras propiedades. 

     Noutra vía, podería proceder dos restos megalíticos existentes na parroquia, xa que se sabe que os dolmens son chamados antas.

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA