PETO DE GUXINDE - GUXINTE - A PEREIRA - ENTRIMO

 PETO DE GUXINDE

GUXINDE

A PEREIRA

ENTRIMO

 Peto de ánimas de Guxinde
      O Peto de ánimas de Guxinde é unha notable mostra da arquitectura etnográfica e da relixiosidade popular da comarca da Baixa Limia, situado na aldea de Guxinde (pertencente á parroquia de A Pereira, no concello de Entrimo, Ourense), hoxe practicamente desaparecido.

       Como a gran maioría destas construcións galegas, este monumento está profundamente ligado ao culto aos mortos e á devoción polas almas do Purgatorio. 

      Nestes pequenos santuarios de pedra, os veciños e camiñantes adoitaban depositar esmolas ou rezar oracións co fin de axudar ás almas a alcanzar o Ceo. 

      A tradición e os rexistros etnográficos da zona destacan o forte arraigo deste misticismo rural en Guxinde, onde o culto oficial e a devoción popular se entrelazan de maneira singular.

Ruta do Pan (PR-G 128):
       Se pensas ir, este peto forma parte do itinerario da Ruta do Pan de Entrimo, un sendeiro homologado de sendeirismo que percorre as aldeas tradicionais de Guxinde e A Pereira cruzando o río Leboreiro, a fronteira natural co Parque Nacional de Peneda-Gerês.

Capela de Guxinde: 
      Xusto ao lado do patrimonio do lugar atópase tamén a pequena capela local dedicada a San Salvador.

Parque Natural Baixa Limia-Serra do Xurés: 
      Toda a zona está inmersa nun impresionante contorno natural protexido, ideal para combinar o turismo cultural co sendeirismo de montaña e a desconexión rural.

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

CAPELA DE SAN ANTONIÑO - CASTRO PENALBA - CAMPO LAMEIRO

 CAPELA DE SAN ANTONIÑO

CASTRO PENALBA

CAMPO LAMEIRO

 Capela de San Antoniño de Castro Penalba
       A Capela de San Antoniño de Castro Penalba é un máxico santuario do século XVIII asentado na cume ou croa do Castro de Penalba, a uns 423 metros de altitude no municipio de Campo Lameiro. 

       Este enclave fusiona á perfección o misticismo celta dun dos castros máis antigos de Galicia (séculos IX-VII a.C.) coa tradición relixiosa cristiá e a beleza paisaxística galega.

Unha cristianización pagá: 
Ao igual que en moitos montes galegos, a ermida edificouse no século XVIII para sacralizar un antigo espazo de culto celta e da Idade do Bronce. 

A súa arquitectura é moi sobria: 

      Planta rectangular, porta adintelada e rematada cunha sinxela espadana.

Vistas espectaculares: 
      Desde o alto domínase unha magnífica panorámica do val do Lérez e dos concellos de Campo Lameiro e Cotobade.

A Pedra da Serpe: 
       A moi poucos metros da capela, sobre un gran penedo granítico, atópase este célebre petróglifo que amosa a silueta dunha serpe. 

       Está estreitamente vinculado a lendas locais de fertilidade e rituais ancestrais.

Sobre romaría: 
       Aínda que a gran festa popular é a Romaría de San Antón cada 13 de xuño (onde os veciños suben os santos en procesión desde a igrexa parroquial), o achado de antigos documentos revelou que a advocación orixinal medieval era a San Martiño, polo que hoxe en día tamén se celebra unha romaría invernal na súa honra.

       O entorno conta ademais cunha agradable área recreativa con bancos e mesas baixo a sombra das árbores, o que a converte nunha escapada perfecta de sendeirismo e desconexión en plena natureza.

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

CRUCEIRO DO CASTRO - CASTRO - GAXATE - A LAMA

 CRUCEIRO DE CASTRO

CASTRO

GAXATE

A LAMA

Cruceiro do Castro
      O Cruceiro do Castro en Gaxate é unha notable manifestación do patrimonio arquitectónico e relixioso situado no lugar do Castro, dentro da parroquia de San Pedro de Gaxate, no concello da Lama (Pontevedra).

Ubicación Estratéxica: 
       O enclave do Castro sitúase nunha zona de profunda historia arqueolóxica. 

      O propio Castro de Gaxate aséntase a uns 393 metros de altitude vixiando o leito do río Oitavén.

Tradición de Canteiría: 
       O municipio da Lama é amplamente recoñecido pola destreza histórica dos seus canteiros. 

       Ao longo das súas parroquias dispérsase un riquísimo legado de baixorrelevos, capelas, petos de ánimas e cruceiros barrocos e decimonónicos.

Contorna Rural: 
       O lugar do Castro destaca hoxe en día por manter viva a súa esencia tradicional, sendo ademais a sede de iniciativas culturais emblemáticas da parroquia. 

MAPA 

 

XOAN ARCO DA VELLA 

RESTOS DO CRUCEIRO DE CHAN DO CASAL - CHAN DO CASAL XUSTÁNS - PONTE CALDELAS

 RESTOS CRUCEIRO DE CHAN DO CASAL

CHAN DO CASAL

XUSTÁNS

PONTE CALDELAS 

 
Restos do Cruceiro de Chan do Casal
        Os restos do cruceiro de Chan do Casal (tamén catalogado como cruceiro das Regadas) atópanse no lugar do Chan do Casal, na parroquia de San Martiño de Xustáns, pertencente ao concello de Ponte Caldelas (Pontevedra). 

Estado de conservación: 
      Na actualidade só se conservan algunhas partes fragmentadas do monumento orixinal. O elemento máis destacado é unha sección da cruz onde aínda se aprecia a imaxe de Cristo crucificado baixo o cartel do INRI.

Achado e tradición oral: 
       Segundo recollen os inventarios de Patrimonio Galego, a cruz e o varal (fuste) do cruceiro foron descubertos soterrados no interior dunha corte (establo) a mediados do século XX (arredor dos anos 50 ou 60).

O conflito co párroco: 
       A memoria popular do lugar conta que, tras desenterrar as pezas, os veciños de Xustáns tiñan a firme intención de reparar e volver erguer o cruceiro. 

      Porén, atopáronse coa oposición do daquela párroco, don Alfredo Prieto Otero, o que impediu a súa reconstrución.

Titularidade: 
       O fragmento está considerado hoxe en día como un ben de propiedade comunal.

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

ERMIDA DA VIRXE DE GRACIA - BOSQUE DA HERRERIA - SAN LOURENZO DO ESCORIAL

 ERMIDA DA VIRXE DE GRACIA

BOSQUE DA HERRERIA

SAN LOURENZO DO ESCORIAL

A Ermida da Virxe de Gracia
       A Ermida da Virxe de Gracia (coñecida en castelán como Ermita de Nuestra Señora de Gracia) é un pequeno templo de culto católico situado en pleno Bosque da Herrería, unha paraxe natural e histórica protexida de gran valor botánico contigua ao Real Mosteiro de San Lourenzo de El Escorial, na Comunidade de Madrid.

       A diferenza do templo urbano onde descansa a imaxe o resto do ano (o Santuario da rúa Floridablanca), esta edificación rodeada de carballos e piñeiros serve como punto neurálxico para a festividade local. 

       A edificación actual foi levantada por subscrición popular entre 1946 e 1947 empregando sillería de granito e tellado de pizarra, rendendo homenaxe ao estilo sobrio da arquitectura herreriana clásica da zona.

A Romaría da Virxe de Gracia: 
       Celébrase anualmente o segundo domingo de setembro e está declarada Festa de Interese Turístico Nacional. 

       Consiste nun multitudinario cortexo con carretas tiradas por bois que traslada a imaxe da patroa desde o pobo ata os terreos da ermida, onde os veciños gozan dunha xornada de campo, misas e bailes tradicionais como o rondón.

Contorna e sendeirismo: 
       A ermida está situada xunto a unha área recreativa provista de fontes e merendoiros. 

     É o punto de partida ou paso obrigatorio para populares rutas a pé pola batedura das Machotas, incluíndo a famosa subida cara á Cadeira de Felipe II (Silla de Felipe II), o miradoiro granítico desde onde o monarca contemplaba as obras do Mosteiro.

Acceso e visitas: 
      Sitúase na Estrada da Herrería. 

     A contorna exterior e os camiños forestais son de acceso libre durante todo o ano. 

     Dispón de zonas de aparcamento reguladas nas proximidades do bosque.

 MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

CRUCEIRO PETO DE LAXOSO DE ARRIBA - LAXOSO - PONTE CALDELAS

PETO CRUCEIRO DE LAXOSO DE ARRIBA

 LAXOSO DE ARRIBA 

LAXOSO

PONTE CALDELAS 

Cruceiro-Peto de Laxoso de Arriba
      O Cruceiro-Peto de Laxoso de Arriba é un emblemático conxunto monumental da arquitectura popular e relixiosa galega situado no lugar de Laxoso de Arriba, no concello de Ponte Caldelas (Pontevedra). 

     Este conxunto destaca por fusionar de maneira moi estreita as funcións dun cruceiro tradicional coas dun peto de ánimas (monumento para a ofrenda polas almas do purgatorio).

Estrutura e Composición: 
      O monumento elévase sobre un chanzo de sección cuadrangular. 

      A súa base paralelepípeda dá paso a unha cornixa ou repisa de pedra que funciona como mesa de ofrendas. 

       Sobre ela aséntase o retablo pétreo das ánimas e o propio fuste do cruceiro.

O Cruceiro: 
     Conta cun varal ou fuste cilíndrico que remata nun capitel con forma de tronco de pirámide invertida, decorado con volutas e motivos vexetais. 

       A cruz é de sección cadrada; no seu anverso mostra a imaxe tallada de Cristo crucificado baixo a cartela de INRI, mentres que o reverso presenta a Virxe orante sobre unha peaña con forma de anxo.

O Peto de Ánimas: 
     Ao lado do retablo de pedra, o conxunto compleméntase cun pequeno peto de madeira que alberga unha representación dun anxo alado xunto a tres ánimas entre chamas. 

     Este elemento substituíu no seu día a unha hucha de esmolas máis antiga que se situaba no muro dunha casa xa desaparecida fronte ao monumento.

       Coma outras construcións de máis de un século na comunidade autónoma, este conxunto etnográfico atópase protexido pola lexislación de patrimonio cultural de Galicia.  

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA