sábado, 5 de septiembre de 2026

CAPELA DE SANTA MARÍA - O AREDO - XESTA - A LAMA

 CAPELA DE SANTA MARÍA

O AREDO

XESTA

A LAMA

Capela de Santa María
     A Capela de Santa María, situada no lugar de O Aredo (Xesta), no concello da Lama.

     E un pequeno templo relixioso de construción moderna que destaca por manter a estética tradicional do patrimonio galego.

Construción: 
     Edificación de planta rectangular realizada con muros de cachotería de pedra ben escuadrada e cuberta a dúas augas.

Fachada: 
     Conta cun pequeno pórtico dianteiro que protexe a entrada principal (con arco de medio punto). 

     Na parte superior destaca unha espadana dun só van cunha campá, rematada cunha cruz de pedra.

Contorna: 
     Atópase integrada no núcleo rural da parroquia de San Bartolomeu de Xesta, rodeada de camiños tradicionais e a paisaxe natural característica do interior da provincia de Pontevedra.
 

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

IGREXA DE SAN MARTIÑO DE ERMEDELO - SABUCEDO - ERMEDELO - ROIS

IGREXA DE SAN MARTIÑO DE ERMEDELO
SABUCEDO
ERMEDELO
ROIS

Igrexa de San Martiño de Hermedelo (ou Ermedelo)
      A Igrexa de San Martiño de Hermedelo (ou Ermedelo) é o templo parroquial do lugar de Sabucedo, na parroquia de Hermedelo, pertencente ao concello de Rois (A Coruña).

       O edificio actual data maioritariamente do século XVIII (a espadana, por exemplo, construíuse en 1769). 

      Substituíu a unha igrexa primitiva de orixe románica que estivo situada orixinalmente no termo de Augasantas. 

Estrutura: 
     Presenta unha planta de cruz latina coa sancristía acaroada no seu lado norte.

Estilo arquitectónico: 
     Predomina o estilo neoclásico, aínda que mantén unha forte influencia e ornamentación de adscrición barroca. 

     Isto apréciase claramente nas molduras e orelleiras que decoran os laterais da porta principal.

Fachada: 
     Destaca unha fornela que acolle a imaxe do patrón, San Martiño de Tours. 

     A portada principal atópase flanqueada por dúas imaxes en alto relevo que representan a San Pedro e San Paulo. 

     Por riba da fornela principal, unha ventá cadrada ilumina o interior do templo.

Espadana: 
     Conta cunha espadana de dous ocos ou vans con arcos para as campás, rematada por unha balaustrada na zona inferior e un edículo na parte superior.

Contorno: 
     A escasos metros do templo sitúase o cemiterio parroquial. 

     Ademais, a parroquia rehabilitou recentemente a antiga casa de pedra situada xusto en fronte (que funcionou como escola e cantina) para o uso e desfrute da comunidade local. 

MAPA

  

XOAN ARCO DA VELLA 

MUIÑO NO RÍO SARELA - RÍO SARELA - CARRAIS - HERBOGO - ROIS

 MUIÑO NO RÍO SARELA

RÍO SARELA

CARRAIS

HERBOGO

ROIS 

O Enclave Etnográfico e o seu Contorno Carrais e Herbogo. 

        Carrais é un pequeno núcleo de poboación rural dividido tradicionalmente en Carrais de Arriba e Carrais de Abaixo, Herbogo, Rois. 

      Atópase integrado na parroquia de Herbogo, no Concello de Rois.

O río Sarela en Rois: 
      Aíache o río Sarela é moi coñecido polo seu paseo fluvial e pasado industrial en Santiago de Compostela , este continúa o seu curso cara ao sur de camiño ao río Sar. 

      No seu tramo por Rois, crea un ecosistema de ribeira frondoso e cheo de vexetación autóctona.

Muíño no Río Sarela (Carrais): 
     Coma moitos outros muíños da comarca do Sar, esta construción tradicional de pedra aproveitaba a forza da auga para a moenda do millo e do trigo locais. 

        Hoxe en día, este patrimonio etnográfico atópase integrado na paisaxe natural, testemuñando o pasado agrícola do concello.

     A zona de Herbogo e as marxes do Sarela en Rois son moi estimadas por afeccionados ao sendeirismo que buscan espazos tranquilos e pouco masificados.

Ruta dos Muíños e Ribeiras: 
       O concello conta con camiños que conectan os cursos fluviais da zona (coma o río Sarela, o Sar ou o rego de Buxán) e que permiten descubrir igrexas parroquiais coma a de San Pedro de Herbogo e antigos muíños escondidos no bosque.

MAPA

  

XOAN ARCO DA VELLA 

 

RUINAS DA CAPELA DA SAÚDE - BRALO - AUGASANTAS - ROIS

 RUINAS DA CAPELA DA SAÚDE

BRALO

AUGASANTAS

ROIS

Ruinas da Capela da Nosa Señora da Saúde
     A Capela da Nosa Señora da Saúde, tamén coñecida historicamente como Capela da Virxe da Mercede, é un pequeno templo relixioso en estado de abandono e ruína situado no lugar de Bralo, pertencente á parroquia de Augasantas, no concello coruñés de Rois.

Fundación: 
     O templo orixinal foi fundado no ano 1777 por iniciativa de Estebo Xens. 

Arquitectura:
     Presentaba unha tipoloxía sinxela de planta rectangular cun pequeno cuberto ou alpendre que protexía a entrada.

     No cumio do tellado (na unión das tres augas) alzaba unha pequena espadana deseñada para acoller unha soa campá. 

Estado actual: 
     Hoxe en día atópase en estado de ruína, sen cuberta e coa vexetación invadindo os seus muros de pedra. 

     A súa situación de abandono espertou nos últimos anos diversas reclamacións veciñais e de colectivos patrimoniais galegos (como o espazo de divulgación de Xoán Arco da Vella) que demandan a limpeza e consolidación das súas estruturas para evitar o derrame total. 

VIDEO

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

IGREXA DE SAN MIGUEL DA COSTA - COSTA - ROIS

 IGREXA DE SAN MIGUEL DA COSTA

COSTA

ROIS

 Igrexa parroquial de San Miguel da Costa
      A Igrexa parroquial de San Miguel da Costa é un templo histórico de orixe medieval situado no lugar do Pazo, dentro da parroquia de Costa no concello de Rois (A Coruña, Galicia). 

     Este elemento patrimonial forma parte das rutas de interese cultural das Terras de Iria e atópase vinculado ás variantes do Camiño de Santiago Portugués.

Arquitectura: 
     A súa fábrica orixinal é de estilo románico (século XII), aínda que foi sometida a múltiples modificacións arquitectónicas co paso dos séculos. 

     Conta cunha nave de planta rectangular e destaca visualmente por ter un acceso ou saída exterior cara ao seu campanario.

Patrimonio interior: 
     No seu interior destaca de xeito especial un retablo barroco de finais do século XVII, así como unha valiosa figura exenta dedicada a San Miguel Arcánxo.

 O Cruceiro da Costa: 
     A un lado do templo localízase un singular cruceiro tradicional integrado no conxunto etnográfico local xunto con diversas construcións de arquitectura relixiosa da comarca. 

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

CRUCEIRO E PETO DE ÁNIMAS DAS BAZOCAS - PORTO - VERDUCIDO - A LAMA.

 CRUCEIRO E PETO DAS BAZOCAS

PORTO

VERDUCIDO

A LAMA 

Cruceiro e Peto de Ánimas das Bazocas
      O Cruceiro e Peto de Ánimas das Bazocas é un destacado conxunto arquitectónico de arte sacro popular galego, construído en 1879.

     Está situado nun cruzamento de camiños no lugar do Porto, pertencente á parroquia de Verducido, no concello da Lama (Pontevedra).

Características do Conxunto
     
O Peto de Ánimas: 
     É de tipo pechado e conta cun retablo de pedra policromada que representa tres ánimas entre as chamas do Purgatorio. 

     Conserva a mesa sobresaínte e o oco para as esmolas dos fieis.

O Fuste e a Simboloxía: 
      O varal ou columna ten 16 caras. 

      No seu relevo destacan dúas serpes enroscadas, unha delas morde unha caveira con tibias e a outra morde a árbore do Ben e do Mal (ou do Paraíso).

A Cruz: 
      Amosa no seu anverso a imaxe de Cristo crucificado baixo a cartela de INRI, mentres que o reverso exhibe a Virxe en oración escoltada por dous anxos. 

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA