jueves, 17 de septiembre de 2026

CRUCEIRO DA CAPELA DE SAN ANTÓN - CERDEDO - CERDEDO COTOBADE

 CRUCEIRO DA CAPELA DE SAN ANTÓN

CERDEDO

CERDEDO COTOBADE

Cruceiro da Capela de San Antón
     O Cruceiro da Capela de San Antón forma parte de un dos paraxes históricos e etnográficos máis valiosos do concello de Cerdedo-Cotobade, na provincia de Pontevedra.

     Este monumento intégrase dentro do coñecido Conxunto Etnográfico de San Antón, situado na parroquia de San Xoán de Cerdedo. 

     O conxunto destaca por estar disposto ao longo dunha antiga calzada empedrada e unha ponte medieval do século XIII que cruza o río do Castro.

Dimensións e estrutura: 
     Trátase dun cruceiro de tipo crucifixo que acada unha altura aproximada de 6 metros. 

     A súa estrutura elévase sobre unha plataforma de dous chanzos de pedra.

Pedestal e Peto: 
     Sobre os chanzos aséntase unha peaña ou pedestal coas arestas superiores redondeadas.

     Nunha das súas caras conta cunha oquedade que orixinalmente facía a función de peto de ánimas (un elemento de devoción popular para depositar esmolas polas almas do Purgatorio).

Varal e Capitel: 
     O fuste ou varal é de sección circular e culmina nun capitel de estilo corintio decorado con motivos de volutas. 

MAPA 

 

XOAN ARCO DA VELLA 

miércoles, 16 de septiembre de 2026

IGREXA DE SANTO ESTEVO DE PEDRE - PEDRE - CERDEDO COTOBADE

 IGREXA DE SANTO ESTEVO

PEDRE

CERDEDO COTOBADE

 Igrexa de Santo Estevo de Pedre
     A Igrexa de Santo Estevo de Pedre é un templo relixioso de gran valor patrimonial situado na parroquia de Pedre, no concello de Cerdedo-Cotobade, na provincia de Pontevedra. 

      Trátase dun conxunto monumental cuxas orixes se remontan a antes do século XVII, con importantes reformas e engadidos realizados nos séculos posteriores.

Arquitectura: 
      Presenta unha planta rectangular coa capela maior máis elevada. A fachada principal destaca pola súa sobriedade, cunha porta con arco rebaixado moldurado, un óculo elíptico que ilumina o coro, unha pequena fornela e unha espadana con dous ocos para as campás.

Pezas góticas (Baldaquino): 
        No interior e integrados nos muros do adro consérvanse relevos de estilo gótico dos séculos XV e XVI que formaban parte dun antigo baldaquino. 

      Nestas pedras talladas represéntanse escenas como a Crucifixión e a Adoración dos Reis Magos.

Peto de ánimas: 
     O conxunto parroquial conta cun peto de ánimas en granito policromado.

     Foi realizado en 1875 e está dedicado á Virxe do Carme, que aparece rodeada de figuras que representan as ánimas do purgatorio. 

A contorna etnográfica de Pedre:
      A visita á igrexa compleméntase cunha das vilas máis ricas en patrimonio etnográfico de toda Galicia.

A Eira Grande: 
     Unha impresionante agrupación de hórreos tradicionais de pedra e madeira (canastros) situados a poucos metros do templo, testemuño da importancia agrícola histórica da zona.

Ponte de Pedre: 
     Moi preto atópase a histórica ponte de orixe romana e reconstrución medieval que cruza o río Lérez, parte da antiga vía de comunicación cara a Ourense.

      As festas patronais na honra de Santo Estevo celébranse tradicionalmente a principios de agosto.

MAPA

  

XOAN ARCO DA VELLA 

LENDA DO PETRÓGLIFO DA PEDRA DA SERPE - CASTRO DE PEÑALBA - CAMPO LAMEIRO

 LENDA DA PEDRA DA SERPE

PETRÓGLIFO DA PEDRA DA SERPE

CASTRO DE PEÑALBA

CAMPO LAMEIRO

Lenda do Petróglifo da "Pedra da Serpe"
      O Petróglifo da "Pedra da Serpe" A diferenza da maioría de gravados do Parque Arqueolóxico de Campo Lameiro (que datan da Idade do Bronce), a Pedra da Serpe labrouse durante os primeiros momentos da cultura castrexa.

O gravado: 
     Atópase nunha lona granítica case vertical orientada cara ao leste. Mostra unha figura serpentiforme de grandes dimensións (uns 2 metros de lonxitude). 

      Mentres que algúns arqueólogos ven unha soa serpe grande, outros interpretan o relevo como dúas serpes en pleno apareamento.

Lendas e Rituais: 
     A serpe era un animal sagrado e mitolóxico para os pobos castrexos. 

     Popularmente, este gravado estivo intimamente vinculado a rituais de fertilidade. 

     A tradición galega conta que as parellas que buscaban concibir debían realizar unha ofrenda deixando unha cunca de leite sobre a roca. 

MAPA 

 

XOAN ARCO DA VELLA 

CRUCEIRO DA IGREXA DE SAN PEDRO DE TOMAZA - TOMEZA

 CRUCEIRO DA IGREXA

IGREXA DE SAN PEDRO DE TOMEZA

TOMEZA

Cruceiro da igrexa de San Pedro de Tomeza
     O Cruceiro do adro da igrexa de San Pedro de Tomeza (tamén coñecido como Cruceiro dos Canteiros) atópase situado no concello de Pontevedra, Galicia.

     Esta peza escultórica destaca polo seu forte compoñente cultural, xa que a parroquia de Tomeza ten unha longa e prestixiosa tradición ligada ao oficio tradicional da cantería.

Características do Cruceiro:
      Segundo os rexistros de catalogación artística, os detalles estruturais máis importantes deste monumento son:

Inscrición e Homenaxe: 
      Na base cúbica (pedestal) pódese ler a gravación:
“A LOS CANTEROS Y AL MAESTRO DANIEL. TOMEZA 2003”. 

        É unha homenaxe directa aos artesáns locais da pedra e a Daniel de Tomeza, un recoñecido mestre canteiro.

O Fuste (Varal): 
       Comeza cunha sección cadrada que pasa a ter as arestas rebaixadas. 

     No varal, apoiada sobre unha pequena peaña, atópase esculpida a imaxe dun bispo.

O Capitel: 
      Presenta unha decoración clásica con volutae motivos vexetais.


A Cruz: 
     Cunha forma florenzada e arestas rebaixadas, amosa no anverso a imaxe de Cristo crucificado e, no reverso, a imaxe de Santiago Apóstol co seu característico bordón e o Neno. 

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

martes, 15 de septiembre de 2026

MUIÑO DO REGUEIRO - TOUTÓN - MONDARIZ

 MUIÑO DO REGUEIRO

TOUTÓN

MONDARIZ 

 Muiño do Regueiro
       O Muiño do Regueiro é un antigo muíño de auga tradicional situado na parroquia de Toutón, dentro do concello de Mondariz (Pontevedra).

      Este recuncho patrimonial forma parte da riqueza etnográfica da zona, estreitamente ligada aos cursos de auga locais, como o Río Aboal (un afluente do río Tea que nace precisamente no lugar de Festín, en Toutón).

Contorna Natural: 
      O muíño atópase rodeado dunha frondosa vexetación de ribeira (fragas) característica do interior da provincia de Pontevedra

Rutas de Sendeirismo: 
       A zona de Toutón conta con sendeiros acondicionados, como a pintoresca Senda da Levada de Toutón. 

       Este canal de auga tradicional foi obxecto de reformas coa instalación de pasarelas de madeira para facilitar un paseo sombreado e agradable á beira do río.

Puntos de Interese: 
         Cerca destas rutas fluviais tamén se pode visitar a Igrexa de San Mateo de Toutón ou a Ermida de San Xoán no lugar de Festín.

Cultura Local: 
      O nome de Toutón está tan arraigado ás súas tradicións que incluso dá nome a una coñecida peza de música tradicional galega, a Muiñeira de Toutón.

MAPA

 

XOAN ARCO DA VELLA 

MUIÑO DE BARBEITO - FESTÍN - TOUTÓN - MONDARIZ

 MUIÑO DE BARBEITO

FESTÍN

TOUTÓN

MONDARIZ

Muiño de Barbeito: 
       Este muiño atopase nun recuncho de gran valor etnográfico e natural en Galicia. 

       Fai referencia a unha ruta e contorna fluvial situada na parroquia de San Mateo de Toutón, no concello pontevedrés de Mondariz. 

Mondariz: 
       Concello galego da provincia de Pontevedra, famoso historicamente polas súas augas termais e a súa contorna natural.

Toutón (San Mateo): 
        Unha fermosa parroquia do concello de Mondariz. Destaca polo seu patrimonio arquitectónico, como a igrexa parroquial que data de principios do século XVIII (1711–1713).

Festín: 
       É unha pequena aldea ou lugar que pertence á propia parroquia de Toutón.

Muiño de Barbeito: 
       Un muíño de auga tradicional situado nas inmediacións de Festín.

         Este muíño foi obxecto de proxectos de conservación e rehabilitación veciñal para recuperar a súa antiga estrutura e memoria histórica.

         A senda e a contorna naturalEsta combinación de lugares adóitase percorrer a través da coñecida Senda da Levada de Toutón.

O traxecto: 
      É un camiño sombreado que transcorre ao lado dunha antiga levada (canle de auga para o rego ou os muíños).

Atractivos: 
       Conta con pasarelas de madeira nos seus tramos máis complexos e conecta directamente a zona dos muíños e o río coa riqueza cultural da aldea de Festín e a Igrexa de San Mateo.

Folclore: 
        A zona ten tanta identidade que incluso dá nome a pezas da música tradicional galega moi populares nos seráns, como a coñecida Muiñeira de Toutón.

MAPA

  

XOAN ARCO DA VELLA